//
you're reading...
Agama dan BUdaya

Serat Centhini apa tha kuwi??


Edisi : Kamis, 06 November 2008 , Hal.A
Centhini ing alam pikir modhern
` Yen ngrembug isine Serat Centhini sing asline asesirah Suluk Tambangraras, ora bakal ana enteke.
Prasasat saben ngrembug ensiklopedi Jawa iki tansah bisa nemokake bab-bab anyar sing durung nate dirembug ing madyaning bebrayan. Kamangka Serat Centhini iku dianggit ndalem taun 1814 Masehi utawa taun Jawa 1742.
Mangkono pratelane Estu lan Ajeng, mahasiswa saka UNS Solo lan saka UGM Yogyakarta ing satengahing acara wicarana, ngrembug Serat Centhini ing Museum Radyapustaka, sawetara dina kapungkur. Serat Centhini nganti saiki kondhang kanthi sesebutan ensiklopedi kabudayan Jawa amarga isine pancen ngemot maneka warna bab kang gegayutan kalawan urip lan panguripane wong Jawa.
Agus Bima, seniman saka Kabupaten Klaten, nelakake kawitan srawung karo Serat Centhini nalika nyinau basa lan sastra Jawa kurang luwih 30 taun kapungkur. Nalika iku dheweke maca Serat Centhini sing disimpen ing kapustakan Museum Karaton Kasunanan Surakarta.
Lan nganti saiki, Agus rumangsa isih kepranan marang isine Serat Centhini. Yektine, nganti jaman sing katelah jaman modhern iki, akeh isine Serat Centhini sing ditulis ing kawitan abad XIX iku sing isih lestari ing madyaning bebrayan Jawa. Antarane kaya bab jamu kanggo wong lara lan uga mantra-mantra lan donga nalika nambani wong lara sing isih kerep digunakake dening wong-wong ing karang pradesan.
Bab rasa kepranan iki uga kang ndadekake sawijining tilas wartawan saka Perancis, kang seneng nyebut pribadine minangka penyair, Elizabeth D Inandiak, milih nglodhangake wektune kanggo maca lan ndhudhah Serat Centhini. Lan durung suwe iki Elizabeth wus ngasilake sawijining buku puisi lelandhesan Serat Centhini kanthi irah-irahan Centhini Kekasih Tersembunyi.
Nalika medhar andharan ing Museum Radyapustaka, sawetara dina kapungkur, Elizabeth nelakake nalika kawitan maca lan mangerteni isine Serat Centhini, dheweke krasa kayadene nemokake kedhung sing bening banyune saengga rasane pengin nggebyur lan ambyur ing sajroning kedhung iku sakkatoge.
Taun 1988 Elizabeth tumeka ing Indonesia minangka juru warta utawa wartawan. Nanging srawunge kalawan Serat Centhini ndadekake owah-owahan gedhe ing laku uripe. Elizabeth nganggep yen Serat Centhini iku mujudake karya sing ajaib lan isine kuwawa ngelingake lan ndhudhah maneka warna rasa ing telenging atine manungsa.
“Nalika maca lan mangerteni isine Serat Centhini ana rasa-rasa kang endah sing kadudut saka telenging ati, ana rasa manembah marang Sing Nyipta Jagad Saisine, lan uga ana rasa-rasa tinamtu sing gegayutan kalawan andharan-andharan bab saresmine priya lan wanita, kayedene ing asil karyane para sastrawan Perancis, Rabelais, Baudelaire, Victor Hugo lan Diderot,”piterange Elizabeth.
Puisi
Sabanjure, Elizabeth sing saiki dedunung ing tlatah Tridadi, Sleman, Yogyakarta iki banjur ngupaya njarwakake Serat Centhini. Ananging anggone njarwakake ora asipat pleg kaya asline, ananging kanthi cara ndhudhah apa werdine. Apamaneh, Elizabeth dhewe ngaku ora bisa micara lan nulis abasa Jawa.
“Aku dibiyantu sawetara kanca sing bisa njarwakake Serat Centhini ing Basa Perancis. Lan uga dipepaki maca buku-buku sing ndhudhah Serat Centhini, sabanjure aku nemokake bab-bab kang mligi lan wigati. Ya saka temon bab-bab kang mligi lan wigati iku sing sabanjure dadi landhesan tumrapku kanggo nulis sari pathine Serat Centhini ing wujud puisi, tanpa ninggalake werdine sing asli,” piterange Elizabeth.
Apa kang dilakoni Elizabeth iki memper kalawan apa kang dilakoni RK Narayan, sawijining panyerat saka India sing kasil ndhudhah werdine kitab Mahabarata lan kasil ditulis ing sawijining novel sing tipis. Nanging isine novel kasebut ora cengkah kalawan Mahabarata sing yen dijarwakake bakal dadi buku maewu-ewu kaca.
Miturut Elizabeth, ing jaman modhern, jaman kang samubarang sarwa nyejagat, Serat Centhini pancen ora mung wates dadi duweke wong Jawa. Lan kanyatane, Serat Centhini wus ngulandara tekan ngendi-endi papan. Ana sing dijarwakake ing Basa Perancis, Basa Inggris lan Basa Walanda, kacihna asipat dhudhahan utawa ringkesan. Lan wusana uga bakal nuwuhake tapsiran-tapsiran utawa dhudhahan kang beda-beda uga.
“Yen tumrap bebrayan Jawa, racake panganggep kang mratah mbiji yen Serat Centhini iku karya sastra sing kebak bab-bab kang saru. Isine akeh ngrembug bab saresmine priya lan wanita, kepara uga ngrembug bab sodomi, homoseksual, lan sajinise. Pambiji lan panganggep mangkene iki miturutku ora kleru amarga pancen ana perangan Serat Centhini sing mligi ngrembug bab mangkono kuwi kanthi ukara-ukara sing gamblang banget,” pratelane seniman Suprapto Suryodarmo.
Amarga andharan ing 12 jilid ensiklopedi kabudayan Jawa iki nglimputi bab kang akeh banget, kayedene ilmu pengetahuan, sujarah, jangka, etika lan estetika (ethis), kepurbakalaan, sosial, basa lan sastra (linguistik), agama, kebatinan bab titah alus, filsafat lan campuran liya-liyane ndadekake Serat Centhini bisa ditapsirake ing maneka cara.
Ana pawongan sing seneng ndhudhah bab kawruh arsitektur omah Jawa saengga ngasilake karya asrsitektur omah Jawa sing gawe ngungune wong akeh. Ana uga pawongan sing bisa ndhudhah kandhutan ing Suluk Tambangraras sing ngrembug bab panganan tempe saengga nuwuhake rasa manteb yen tempe iku pancen asli karya budaya bangsa Indonesia, mligine Jawa.
Nanging ora sethithik pawongan sing luwih seneng ndhudhah naskah sing mligi ngrembug bab pendidikan seks, lan sapiturute. Wose, karya sastra warisan leluhur jaman kawitan abad XIX sing sinebut Serat Centhini iki ing jaman modhern tetep narik kawigatene para sarjana sujana, akademisi, budayawan, seniman lan bebrayan Jawa umume. Prasasat ora ana matine ing jaman globalisasi iki. – Oleh : Ichwan Prasetyo

About 3setiyanto

Lahir di lereng lawu, Dekat kebun Teh dan Kopi tapi barubelajar cara menikmati Teh dan Kopi

Diskusi

Belum ada komentar.

tinggalkan pesan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s

Blog Stats

  • 475,381 hits

my facebook

terbanyak dibaca

%d blogger menyukai ini: